Little Yogis Little Yogis

φόρμα επικοινωνίας

Ζωή Κεφερλή

6970 798679 - 211 1160249 info@littleyogis.gr
Little Yogis

Ζωή Κεφερλή

6970 798679 - 211 1160249 info@littleyogis.gr

Yoga και γραφοκινητικές δεξιότητες

Παρατηρείτε ότι το παιδί σας δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία γραφής; Χρειάζεται να βελτιώσει το γράψιμό του; Κι αν ναι, γιατί;

Τα τελευταία άρθρα παγκοσμίως έχουν επισημάνει τις ανησυχίες των ειδικών υγείας σχετικά με τις γραφοκινητικές δεξιότητες των παιδιών. Αναφέρουν πως τα παιδιά όλο και περισσότερο δυσκολεύονται να κρατήσουν μολύβια και μαρκαδόρους, εν μέρει επειδή χρησιμοποιούν περισσότερο την τεχνολογία.

Η επικεφαλής εργοθεραπεύτρια του φορέα «Heart of England» (NHS trust) αναφέρει στην εφημερίδα Guardian πως η φύση του παιχνιδιού έχει αλλάξει. «Είναι ευκολότερο να δώσουμε στο παιδί ένα tablet από το να το ενθαρρύνουμε να ασχοληθεί με μία δραστηριότητα μυϊκής ενδυνάμωσης όπως τα τουβλάκια, οι χειροτεχνίες, το τράβηγμα παιχνιδιών ή σχοινιών. Εξ ‘αιτίας αυτού, δεν αναπτύσσουν τις υποκείμενες θεμελιώδεις δεξιότητες που χρειάζονται για τη σύλληψη και το κράτημα του μολυβιού».

Γιατί είναι το γράψιμο σημαντικό;

«Και τι πειράζει αν ένα παιδί δεν μπορεί να γράψει;» Ίσως ρωτήσετε.

Σίγουρα τα παιδιά μελλοντικά, θα πληκτρολογούν και θα κυλούν τα δάχτυλα τους πάνω σε οθόνες, παρά θα γράφουν. Ωστόσο, έρευνες έχουν καθιερώσει εδώ και καιρό συνδέσμους μεταξύ των δεξιοτήτων των χεριών (λεπτή κίνηση) π.χ. γράψιμο, των μελλοντικών μαθηματικών και του γραμματισμού σε ακαδημαϊκό επίπεδο [Cameron et al 2012].

Η Laura Dinehart, Επίκουρος Καθηγήτρια στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, σε μία δημοσίευση της το 2014 τονίζει ότι «η πρόσφατη μελέτη παιδιών υποδηλώνει ότι το γράψιμο μπορεί να υποστηρίζει θεμελιώδεις δεξιότητες οι οποίες είναι απαραίτητες για τη μετέπειτα ακαδημαϊκή λειτουργία».

Η κ. Dinehart αναφέρεται στην έρευνα παιδιών ηλικίας τεσσάρων και πέντε ετών, τα οποία έγραφαν γράμματα με το χέρι τους και στα οποία βρέθηκε ότι ενεργοποιούνταν περιοχές στον εγκέφαλό τους οι οποίες προσδιορίζονται ως «κύκλωμα ανάγνωσης». Στην πραγματικότητα, το γράψιμο των γραμμάτων ενεργοποιούσε αυτές τις περιοχές του εγκεφάλου περισσότερο από την ιχνηλασία ή την πληκτρολόγηση των γραμμάτων. Ο αντίκτυπος της ενεργοποίησης αυτού του «κυκλώματος ανάγνωσης» στη γενικότερη ανάπτυξη δεν είναι σαφής, αλλά οι ερευνητές συμπέραναν ότι η γραφοκινητικότητα φαίνεται να υποστηρίζει την ανάπτυξη της ανάγνωσης στα νέα παιδιά (James and Engelhardt, 2012).

Τα βασικότερα είδη σύλληψης του μολυβιού


1. Σύλληψη με όλο το χέρι

Εμφανίζεται στις ηλικίες μεταξύ 12 και 18 μηνών όταν το παιδί προσπαθεί τις πρώτες του μουτζούρες και χρησιμοποιεί φυσικά όλο του το χέρι. Σε αυτό το στάδιο η κίνηση του χεριού ξεκινάει από τον ώμο ή των αγκώνα, οπότε το παιδί κουνάει όλο το χέρι. Αρχικά μπορεί να κρατάει το μαρκαδόρο κάνοντας το χέρι του μπουνιά (Εικόνα 1) και αναφέρεται ως παλαμιαία σύλληψη .

Στα 2 περίπου έτη, μπορεί να αλλάξει την λαβή του έτσι ώστε ο δείκτης να δείχνει προς τη μύτη του γραφικού εργαλείου (Εικόνα 2). Συχνά αυτού του είδους η σύλληψη χρησιμοποιείται από τα παιδιά όταν ξεκινούν να σχεδιάζουν γραμμές και κύκλους.

2. Μεταβατική- Πρώιμη/Στατική τριποδική σύλληψη

Από τα 3 έως τα 4 έτη το παιδί πιθανά θα ξεκινήσει να πειραματίζεται με διάφορα είδη «τριποδικής» σύλληψης.

Σε μία τριποδική σύλληψη, το παιδί χρησιμοποιεί μόνο 3 δάχτυλα για να ελέγξει το εργαλείο γραφής, κρατώντας το κυρίως με τον αντίχειρα και το δείκτη, ενώ το στηρίζει στο μέσο (είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό και υπάρχουν πολλές παραλλαγές αυτής της σύλληψης). Σε αυτό το στάδιο μπορεί να παρατηρήσετε ότι το αντιβράχιο (ο πήχης) δεν ακουμπάει στην επιφάνεια γραφής, αυτό συμβαίνει διότι ακόμα χρησιμοποιεί τους μυς της ωμικής ζώνης και του αγκώνα (Εικόνα 3).

3. Λειτουργική/Δυναμική τριποδική σύλληψη

Καθώς το παιδί αποκτά περισσότερο έλεγχο, θα προχωρήσει σε μία πιο λειτουργική σύλληψη.
Μπορεί να χρησιμοποιεί αυτήν την σύλληψη κατά την έναρξη του Προνηπίου.
Το παιδί κρατάει πια με σιγουριά το μολύβι του με τα 3 του δάχτυλα (Εικόνα 4). Το αντιβράχιο του ακουμπάει στην επιφάνεια γραφής, καθώς οι περισσότερες κινήσεις του χεριού γίνονται από τα

δάχτυλα και τον καρπό, παρά από τον αγκώνα και τον ώμο. Αυτή η σύλληψη σχετίζεται με την ακρίβεια. Βασικά το παιδί μπορεί να είναι ικανό να κινήσει τα δάχτυλα του ανεξάρτητα και να χαράσσει γραμμές προς όλες τις κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένων και των διαγωνίων. Η έρευνα δείχνει πως το παιδί πρέπει να είναι ικανό να σχεδιάσει με ευχέρεια ένα τετράγωνο και ένα «Χ» πριν να ξεκινήσουν να γράφουν τα πεζά γράμματα. Αν το παιδί ξεκινήσει να γράφει τα πεζά γράμματα, πριν να είναι έτοιμο, μπορεί ο αντίκτυπος να είναι αρνητικός στη γραφοκινητική τους ικανότητα.


Γιατί οι δεξιότητες αδρής κινητικότητας είναι σημαντικές για το γράψιμο;

Μιλώντας για δεξιότητες αδρής κίνησης που εμπλέκονται στη γραφοκινητικότητα αναφερόμαστε κυρίως τον στασικό έλεγχο που απαιτείται για το γράψιμο. Ο επαρκής έλεγχος των μεγαλύτερων μυϊκών ομάδων του αυχένα, των ώμων και του κορμού είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της σταθερότητας έτσι ώστε τα δάχτυλα και τα χέρια να κινηθούν και να ολοκληρώσουν τη γραφοκινητική δραστηριότητα. Καθώς αναπτύσσονται τα παιδιά, ο έλεγχος και η σταθεροποίηση ξεκινά από τον κορμό, συνεχίζει στο αγκώνα, στο καρπό και τελικά στην παλάμη και τα δάχτυλα. Κατά τη φυσιολογική ανάπτυξη, οι δεξιότητες λεπτής κίνησης αναπτύσσονται μέσω των δεξιοτήτων αδρής κίνησης. Τα παιδιά πρέπει να αναπτύξουν τους εγγύς μυς (που είναι κοντά στο κέντρο του σώματος) του κορμού έτσι ώστε να χρησιμοποιήσουν τους περιφερικούς μυς (πιο μακριά από το κέντρο του σώματος) των δαχτύλων και των χεριών. Αυτοί οι εγγύς μύες αναπτύσσονται στα παιδιά με δραστηριότητες αδρής κίνησης όπως το τέντωμα για να πιάσει, η πρηνής στάση, το ρολλάρισμα, το μπουσούλημα, το έρπισμα, η όρθια στάση και το περπάτημα.

Τα παιδιά πρέπει επίσης να αναπτύξουν την ικανότητα προγραμματισμού και εκτέλεσης δράσεων αδρής κινητικότητας. Με τις γραφοκινητικές δραστηριότητες, αυτός ο κινητικός προγραμματισμός απαιτεί οι μυϊκές ομάδες να συνεργαστούν, κάνοντας χρήση της κατάλληλης δύναμης, του χρονισμού και των δράσεων για να παράγουν ένα αποδεκτό αποτέλεσμα (π.χ. ευανάγνωστα γράμματα). Για παράδειγμα, για να μπορέσουμε να γράψουμε με ένα μολύβι, ο εγκέφαλος μας πρέπει να σχεδιάσει και να εκτελέσει την ικανότητα με την κατάλληλη σειρά. Ξεκινώντας με τους θωρακικούς μυς, ο τραπεζοειδής και ο ρομβοειδής ενεργοποιούνται με την κατάλληλη δύναμη για να σταθεροποιήσουν τον ώμο έτσι ώστε τα δάχτυλα και το χέρι να κινήσουν το μολύβι πάνω στο χαρτί αποτελεσματικά. Τα παιδιά με χαμηλή ικανότητα κινητικού σχεδιασμού παρουσιάζουν φτωχή ευαναγνωσία στο γράψιμο σε σχέση με τους συνομήλικους τους (Tseng & Murray, 1994).

Η ικανότητα οπτικοκινητικού συντονισμού απαιτεί το οπτικό σύστημα να συντονίσει τις πληροφορίες που λαμβάνονται από τα μάτια ώστε να ελέγξει, να οδηγήσει και να κατευθύνει τα χέρια στην ολοκλήρωση μιας δραστηριότητας. Και πάλι, αυτή η καθοδήγηση χρειάζεται την ανάπτυξη των αδρών κινήσεων όπως το πιάσιμο και η διαβάθμιση του ελέγχου του χεριού.


Μάρθα Τσακίρη
Εργοθεραπεύτρια, Kids Yoga Instructor